vzw Sporen: Historiek

2004-2005: 40 jaar vzw Sporen

Groei en ontwikkeling van vzw Sporen als Centrum voor Integrale Jeugdhulp

De geschiedenis
De naam vzw Sporen dook pas op in 2000, na het afronden van een fusieoperatie. Op 12 oktober 1964 werd de vereniging gesticht onder de naam ‘vzw Monitricen van het gezin’. Deze naam werd in 1987 gewijzigd in ‘vzw Jeugdoase’. Na verschillende fusies werd het begeleidingstehuis Jeugdoase één van de onderdelen van de organisatie en werd er voor het geheel een nieuwe naam gekozen: vzw Sporen, centrum voor integrale jeugdzorg.

De eerste stap werd gezet door mevrouw Marcella Lafosse. Zij was sinds 1957 de drijvende kracht achter de speelpleinwerking ‘Lucht en Vrede’ op de Bremberg te Haasrode. Vanuit de Parochiale Werking van Leuven engageerde zij zich, op vraag van EH Creten, toenmalig deken van Leuven, om op dit speelplein Leuvense kinderen op te vangen. Vanuit de ervaring dat sommige van deze kinderen thuis een familiale sfeer misten, kreeg ze de vraag om deze ‘aan hun lot overgelaten’ kinderen bij haar op te vangen. In 1962 nam ze drie kinderen van eenzelfde gezin onder haar hoede. Dit was het beginpunt van de residentiële opvang van kinderen.

Omwille van de slechte accommodatie waarin mevrouw Lafosse op de Bremberg verbleef, groeide de idee om zelf een tehuis te bouwen. Daartoe werd er op 12 oktober 1964 een vereniging gesticht, de ‘vzw Monitricen van het Gezin’. Er werd uitgekeken naar bouwgrond en op 18 oktober 1966 werd een terrein van de C.O.O. (O.C.M.W.) van Haasrode aangekocht aan de toenmalige Parkstraat te Haasrode (nu de Geldenaaksebaan te Heverlee). De koopsom werd integraal betaald vanuit het persoonlijke bezit van de leden van de vereniging. Vooral de voorzitter, E.H. Boon, had hier een groot aandeel in. De vereniging had immers zelf nog geen vermogen om deze aankoop te bekostigen. Voor het bouwen van het huis werd er een lening aangegaan. Op 11 november 1967 werd het nieuwe tehuis (Jeugdoase) ingehuldigd. In 1968 verbleven er reeds 50 kinderen.

De eerste subsidiëring kwam er pas vanaf einde 1971. Vanaf 14 december 1971 werd Jeugdoase erkend door het ministerie van Justitie.
In 1976 overleed de voorzitter E.H. Boon, de eerste voorzitter van de vzw. Willy Verschaekelen, die in 1974 aangezocht werd om de boekhouding van de vereniging technisch op punt te zetten, nam als nieuwe voorzitter de fakkel over.

Het gezinsvervangende tehuis
Zoals de meeste kindertehuizen, werkte Jeugdoase tot midden de jaren ‘80 voornamelijk gezinsvervangend. Kinderen en jongeren kwamen er terecht omdat hun verdere ontwikkelingskansen in hun eigen gezin bedreigd waren (verwaarlozing, mishandeling, ...).
De klemtoon van de werking lag op een goede opvang in de leefgroep. Er werd gezorgd voor een ontwikkelingsbevorderend klimaat, zoals het er in een ‘goed gezin’ aan toe zou moeten gaan. De klemtoon lag op het verblijf in de leefgroep. Tekenend voor deze periode was de lange verblijfsduur van de kinderen. Vaak bleven ze tot hun meerderjarigheid geplaatst en startten dan een eigen zelfstandig bestaan.

Top

Meer professionalisering
Een grote wending kwam er in 1986. Joz Vanden Eynden wordt directeur van Jeugdoase. Hij wordt de sturende kracht in de evolutie naar meer professionalisering.

De beroepsbekwaamheid van de medewerkers wordt verhoogd; er gaat meer aandacht naar de selectie en de vooropleiding van nieuwe medewerkers.

De accommodatie wordt verbeterd. Met aanpassingen en kleine verbouwingen worden de ruimtes aanvankelijk aangepast op maat van de vernieuwde werking van de leefgroepen. Later worden er bijkomende huizen buiten het grote gebouw aan de Geldenaaksebaan in gebruik genomen. Tot 1985 verbleven er in het gebouw aan de Geldenaaksebaan nog een 50-tal kinderen en jongeren. Na de aanpassingen wordt dit gebouw volledig gebruikt voor de werking van twee leefgroepen, samen maximum 20 kinderen.

Er wordt meer differentiëring aangebracht in het aanbod. Een deel van de residentiële werking wordt afgebouwd waardoor het dagcentrum de Triangel kon opgenomen in de erkenning. Er komen aparte groepen voor adolescenten voorzien met aandacht voor zelfstandigheid. Later wordt er ook studiotraining voorzien (de zogenaamde TCK’s).

Minder ingrijpend, meer gericht
Vooral om een plaatsing te vermijden, maar ook om het aangrijpingspunt van het hulpaanbod meer naar het gezin te richten, worden vanaf de tweede helft van de jaren ‘80 in de ganse sector nieuwe initiatieven opgezet. In Jeugdoase wordt er, zoals reeds vermeld, in 1987 een residentiële leefgroep afgebouwd, ten gunste van het dagcentrum ‘de Triangel’ dat opgenomen wordt in de erkenning.
Een dagcentrum vangt de kinderen en jongeren op na schooltijd en tijdens de schoolvakantiedagen. Maar ‘s nachts en tijdens de weekends en feestdagen zijn de kinderen thuis. Vanuit een dagcentrum wordt er schoolbegeleiding, individuele begeleiding en gezinsbegeleiding aangeboden.
Een tweede vernieuwing was het ontstaan van ambulante diensten die pedagogische ondersteuning aan huis boden. Begeleiders van een thuisbegeleidingsdienst werken in de gezinnen zelf. Wekelijks gaan ze langs in het gezin en helpen ouders en kinderen het pedagogisch leefklimaat te verbeteren. Ze ondersteunen de gezinsleden in hun contacten met de buitenwereld en zoeken samen met heel het gezin naar werkbare patronen om met de problemen om te gaan.
In 1995 fusioneert UTL (de Universitaire Thuisbegeleidingsdienst), die ontstaan was in de schoot van de afdeling Orthopedagogie van de KULeuven, met vzw Jeugdoase. De naam wordt gewijzigd in DTL (Dienst Thuisbegeleiding Leuven).

Nog een fusie en een nieuw initiatief
Begin 1996 sluit het begeleidingstehuis Kinderdorp uit Hoeilaart zich aan bij de organisatie. Na een moeilijke periode zoekt deze organisatie aansluiting bij een gelijkgezinde, sterke organisatie uit de buurt. Men wil met deze samenwerking de toekomstgerichte uitbouw van de werking van Kinderdorp bewerkstelligen.
Einde 1996 startte het project ‘Crisishulp aan Huis’. Dit project was een gezamenlijk initiatief van de thuisbegeleidingsdiensten DTL (van vzw Sporen) en de Aanzet (van vzw Ivo Cornelis te Mechelen). Met dit project werd de start gegeven van een projectmatige uitbouw van een nieuwe werkvorm: gedurende vier weken kan een gezin met kinderen, dat zich in een crisis bevindt, beroep doen op een gezinsmedewerker op die momenten dat het nodig is. De filosofie bestaat eruit dat het crisismoment zelf het beste moment is om in een gezin verandering uit te lokken.

Ondertussen wordt de leiding van de Raad van Bestuur van vzw Sporen door Willy Verschakelen doorgegeven aan Gerda Tegenbos. Zij wordt voorzitter vanaf 1999.

Top

Schaalvergroting
Door deze bijkomende initiatieven groeide vzw Sporen uit tot een grote organisatie:
45 kinderen en jongeren verdeeld over de vier leefgroepen in Heverlee (begeleidingstehuis Jeugdoase), 30 kinderen en jongeren in de drie leefgroepen te Hoeilaart (begeleidingstehuis Kinderdorp), 10 jongeren in het dagcentrum (de Triangel), 20 thuisbegeleidingen (thuisbegeleidingsdienst DTL) en 48 begeleidingen per jaar (Crisishulp aan Huis).
Het personeelsbestand groeide uit tot een tachtigtal voltijds-equivalenten. Samen een groep van bijna honderd medewerkers.

De groei en uitbreiding in ’95-’96 was een grote stap voor de organisatie. De administratieve en technische domeinen werden als eerste betrokken in een overkoepelende werking. De samenwerking gaf van in het begin mogelijkheden aan medewerkers om door te stromen naar de werkvorm en de functie waar ze het best tot hun recht kwamen.

Een vernieuwde samenwerking
Aanvankelijk bleven de vijf voorzieningen inhoudelijk autonoom werken vanuit een eigen inspiratie en visie, gebaseerd op een gemeenschappelijke opdrachtsverklaring.

In de herfst van 2003, werd er een reorganisatie doorgevoerd die aan de onderlinge samenwerking in onze organisatie een grondige wending geeft.

De inspiratie voor deze reorganisatie was het verhogen van de onderlinge samenhang en samenwerking van de verschillende groepen en diensten, en het verhogen van de autonomie van de groepen en diensten zelf: sterke groepen in een samenhangende organisatie.

De leiding en de ondersteuning (coördinatoren en staf) wordt niet langer per voorziening georganiseerd maar overkoepelend voor de ganse organisatie.
Zo wordt vzw Sporen nu niet langer geleid door één algemeen directeur maar door een bestuurscollege waarin een aantal coördinatoren, elk bevoegd voor hun eigen terrein, samen de leiding op zich nemen (pedagogisch coördinator (inhoudelijke leiding), werkingscoördinator (operationele leiding), hoofd van administratie).
De teambegeleiders sturen niet langer elk een aantal groepen aan, maar werken nu gezamenlijk over de ganse breedte van Sporen, voornamelijk vanuit de optiek van vorming en coaching.

De 10 groepen of diensten (7 residentiële leefgroepen, een dagcentrum, een thuisbegeleidingsdienst en het project CAH) worden elk aangestuurd door hun hoofdbegeleider, die nu een volwaardige leidinggevende functie gekregen heeft.
De verantwoordelijkheid en de beslissingsmogelijkheden hebben we daardoor zo laag mogelijk in de organisatie gelegd.

Niet alleen de autonomie van elke werkvorm werd zo verhoogd, ook de mogelijkheden voor onderlinge samenwerking werden aangescherpt. Getuige daarvan is de nieuwe dynamiek die ontstaan is. Er wordt niet langer in elke voorziening apart gezocht naar oplossingen en vernieuwing.

Tevens hebben we op deze manier de tussenschotten tussen de verschillende werkvormen weggehaald, met het oog op meer mogelijkheden voor naadloze overgangen in de toekomst. Een richting waarin we met de ganse sector in het kader van een meer vraaggerichte hulpverlening zullen moeten groeien.

Top